ਗਿੰਦੋ ਦੀ ਜੀਭ ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬੜੀ ਚੱਲਦੀ ਸੀ । ਗਲੀ ‘ਚ ਕਿਸੇ

ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸਹੇਲੀ ਦਾ ਭਰਾ ਛੱਡ ਗਿਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੇਟ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸੀ

ਤਾਂ ਝੱਟ ਹੋਰਨਾਂ ਤੀਂਵੀਂਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕਹਿਣਾ ।

“ਨੀ ਫਲਾਣੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲੀ ਪਈ ਐ “

ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੀ ਹਨ? ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ………………………….. ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੁੱਝ ਖੂਨ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਚਾਚੇ-ਤਾਏ, ਭੂਆ-ਫੁੱਫੜ, ਮਾਮੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਧਰਮ ਦੇ ਭੈਣ-

ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਮਠਿਆਈ ਦੇ ਡੱਬੇ ਆਏ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਕ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਠਿਆਈ ਕੁਝ ਜਿ਼ਆਦਾ ਹੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ।

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੇ ਆ ਘੇਰਿਆ। ਮਜਬੂਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਮਠਿਆਈ ਖਾਣੀ

ਰਾਤ ਸੁਬਹ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਤਿਲਕ ਲਾ ਰਵਾਨਗੀ ਪਾ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਥੜੇ ਵਾਲ਼ੇ ਬੋਹੜ ‘ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਚਿਉਰੋਟ ਹੈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਬਹਿਸਾਂ ਵਾਦ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।ਸਾਵਣ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਅਜੇ ਕੱਲ ਹੀ ਲੰਘੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੜਕਸਾਰ ਕਿਣ-ਮਿਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਹਵਾਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਘੁਟਨ ਨਰੋਈ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਹੁਣ ਕੁਝ ਠੰਡਿਆਈ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਹੈ।ਮਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੱਲੂ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜਨਾ ਚਹੁੰਦਾ? ਮਤਾਂ! ਛੁੱਟ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ।

ਮੈਂ ਪਿਆਜ਼ ਹਾਂ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਢੇ ਕੋਲ ਕਈ ਛਿੱਲ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਮੈਂ ਪੰਜਾਬਣ ਹਾਂ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਣ ਵੀ ਹਾਂ,ਮੈਂ ਮਾਂ ਹਾਂ, ਧੀ ਵੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਭੈਣ ਹੈਂ, ਵਹੁਟੀ ਵੀ। ਵਿਰਸਾ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਦਿ ਹੈਂ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਜਨਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਖਿਆਲ ਰੀਤ ਪੱਛਮੀ

ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਦ ਕਾਰਜ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਔਰਤ ਮਰਦ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਰਹਿੱਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ, ਸ਼ਾਦੀ, ਮੈਂਰੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਔਰਤ ਮਰਦ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪੂਰਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੱਮਝਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਰਜ਼ਾਂ ਮੰਦੀ ਜਾਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਸਿੱਟਾ ਦੋਂਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਸ਼ਰੇਅਮ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਕਰਕੇ ਹੱਵਸ

ਪੀਤਾ ਤੇ ਜੀਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਵਸਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਬਾਪ ਆਪ ਹੀ

ਚੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਫੂਕਦਾ ਸੀ।

ਇਕ ਦਿਨ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਸੁਣਨ ‘ਤੇ ਦੋਵੇਂ

ਐ ਪੰਜਾਬ! ਤੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਹੱਥ ਧਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਤੇਰੇ ਆਪਣਿਆਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਬੁਕਲ ’ਚੋਂ ਭੈ ਖਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਧਰ ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਨੇ। ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਜਿਸਮ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਕੱਟਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਹੱਥ ਕੌਣ ਧਰੇ?

ਮੈਲਬੋਰਨ ਦੀ ਰੰਗੀਨ ਸਵੇਰ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚੈਂ-ਚੈਂ। ਬੱਦਲਾ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ। ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਭਰੀ ਸਵੇਰ। ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕਿਉ ਅੱਜ ਇਹ ਉੱਡ ਰਹੇ ਪਰਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੱਗ ਰਹੇ ਨੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ। ਵਤਨੋ ਦੂਰ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਸੀ। ਜੌਬ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ-ਹੁੰਦੇ ਮੀਂਹ ਵੀ ਲੈ ਪਿਆ। ਕਾਲੀ ਬੱਦਲੀ ਨੇ ਦਿਨ ਚੱੜਦੇ ਹੀ ਫਿਰ